11 pułk piechoty

11 pułk piechoty

11 pułk piechoty swój początek bierze od związków ochotniczych, które organizowane były wśród ludności Zagłębia Dąbrowskiego. Jako datę powstania pułku możemy przyjąć 1 listopada 1918 roku, kiedy to garstka członków POW i byłych legionistów pod dowództwem podporucznika Władysława Wąsika zajęła koszary 13 batalionu strzelców polnych (w szkole górniczej). Do nich dołączyli Polacy służący w tym batalionie oraz duża liczba ochotników. Już 3 listopada są zorganizowane dwie kompanie strzeleckie. I kompania złożona zostaje z byłych peowiaków i byłych legionistów pod dowództwem chorążego Michała Wieruszowskiego, II kompania z żołnierzy 13 batalionu i ochotników pod dowództwem podporucznika Bronisława Rudzińskiego. W dniu tym zostaje również złożone ślubowanie na ręce dowódcy batalionu i garnizonu podpułkownika Witolda Pilmowskiego.
 
W następnych dniach do Dąbrowy Górniczej przybywa kompania szkoły podoficerskiej Polskich Sił Zbrojnych z Ostrowi Mazowieckiej, która przejmuje w swoje ręce dalsza organizację i wyszkolenie. Po dwóch i pół miesiąca zostają zorganizowane dwa bataliony „Dąbrowa Górnicza” i „Będzin” każdy po cztery kompanie strzeleckie, kompania ciężkich karabinów maszynowych i pluton konny. 27 stycznia wychodzi pierwszy rozkaz dzienny 11 pułku piechoty stworzonego przez oba bataliony i podpisany przez jego pierwszego dowódcę podpułkownika Witolda Rylskiego. On jak i jego następca podpułkownik Edward Reyman (który objął pułk od 5 kwietnia 1919 roku) dokładają wszelkich starań aby pułk był odpowiednio wyszkolony. W tym też czasie zostaje zorganizowany III batalion, uruchomiono też szkołę podoficerską, zorganizowano gospodarkę pułku. Do 1921 roku pułk nosił numer 1-szy i nazywany był „Pułkiem Ziemi Będzińskiej”.
 
10 marzeca 1919 miało miejsce starcie 7 kompanii 11 pułku piechoty WP z oddziałami niemieckimi na obszarze pomiędzy kopalnią "Saturn" a siemianowickim parkiem Pszczelnik. W dniu 25 mają 1919 roku pułk wychodzi ze swojego garnizonu na granicę górnośląską. Organizacyjnie pułk wszedł do XIV brygady piechoty, w składzie 7 dywizji piechoty. Obejmuje on odcinek od Koziegłów do Modrzejowa. Zostaje on podzielony na dwa pododcinki, do których przydzielono po baterii artylerii i po szwadronie kawalerii. Na tym odcinku pułk pozostał do 8 czerwca 1919 roku, kiedy to został wycofany do Żarek jako odwód dywizji. Po pobycie w Żarkach pułk ponownie wychodzi na granicę górnośląską z tym że tym razem zajmuje odcinek od Rudnika Wielkiego do Siedlca. Pozostaje tam do 1 września 1919 roku, kiedy przechodzi na linię kolejową Częstochowa – Kraków, skąd transportem kolejowym zostaje przewieziona w rejon Zatora, Spytkowa, i Ryczowa jako odwód frontu południowo- wschodniego (na Śląsku Cieszyńskim).W rejonie tym pozostaje przez miesiąc, czas ten zostaje wykorzystany na wyszkolenie i uzupełnienia. 4 października 1919 roku odchodzi na linię demarkacyjną polsko-czeską. Pułk tworzy tam trzy zgrupowania: -pododcinek północny – frysztacki, -pododcinek środkowy – cieszyński, -pododcinek południowy – jabłonowski, Zadaniem pułku jest zamknięcie linii demarkacyjnej oraz ewentualna obrona przed atakiem czechów.
 
Wojna polsko-bolszewicka
 
2 lutego 1920 roku pułk zdaje milicji śląskiej odcinek demarkacyjny. Zbiera się w obszarze Białej skąd marszem pieszym przechodzi do Krakowa. W tym czasie dowództwo pułku obejmuje major Aleksander Zawadzki. W Krakowie pułk uzupełnia braki, a następnie koleją zostaje przerzucony na wschód do walk z bolszewikami. 28 lutego pułk zostaje wyładowany w Równem gdzie pozostaje jako odwód frontu wołyńskiego, I batalion pułku 24 marca zostaje oddany do dyspozycji 7 dywizji piechoty i odchodzi do Korca. W czasie pobytu na wschodnim froncie pułk przechodzi chrzest bojowy. W wypadzie w dniach 1 i 2 kwietnia na Staryki i Czernice bierze udział II i III batalion oraz kompania ciężkich karabinów maszynowych. Zdobywają całą baterie, 13 karabinów maszynowych i około 200 jeńców. 2 kwietnia zostaje wydany rozkaz dzienny przez jego dowódcę mówiący o odniesionym pierwszym zwycięstwie, jego męstwie. 3 kwietnia w niedzielę Wielkanocną do pułku w Równem przybył gen. Listowski który przemówił do zgromadzonego pułku. Dziękował za jego walkę i jego czyny. Po raz pierwszy wzniósł on okrzyk na jego cześć. 8 kwietnia I batalion również przeszedł swój chrzest bojowy w czasie wypadu na Tupalce i Kropiwne. Jako zdobycz batalion przyprowadził 5 ciężkich karabinów maszynowych, karabiny, 2 wozy z amunicją, 40 jeńców i kancelarię pułkową.
 
W pierwszej połowie kwietnia rozpoczyna się ofensywa na Ukrainie. Pułk zostaje przesunięty do Chwastowa jako odwód armii. Pod koniec maja rozpoczyna się ofensywa 12 armii sowieckiej i armii konnej Budionnego. W nocy z 28 – 29 maja zostaje przeprowadzone natarcie na wsie Cieplówka i Mołodecka oraz na stację Sucholas, które po ciężkich walkach zostają zdobyte. Po walkach 11 pp zostaje skierowany do Białej Cerkwi. W związku z obawą uderzenia od zachodu na Białą Cerkiew zostaje ściągnięty również III batalion pułku. Punkt ciężkości walk zostaje przesunięty na południowy zachód Białej Cerkwi. Wobec odcięcia drogi odwrotu Polaków z Kijowa pułk 9 czerwca przechodzi do Wasylkowa. Jego zadaniem jest osłanianie od wschodu i południa dróg odwrotowych z Kijowa. 11 czerwca w czasie pobytu w Wasylkowie otrzymuje rozkaz odwrotu. Już w pierwszych dniach odwrotu stacza on zwycięskie potyczki z kawalerią sowiecką. Po 3 dniach walk i odwrotu pułk staje w okolicy Radomyśla nad Tetrewem skąd 14 czerwca kieruje się do Uszomira nad Uszą. Tam pozostaje od 18 do 21 czerwca gdzie następnie wycofuje się nad Olewsk. 24-25 czerwca I i II batalion 11pp wraz 27 pp stacza walkę pod Rudną Radowelską ponosząc poważne straty. 27 czerwca pułk organizuje obronę nad rzeką Uborć gdzie 30 czerwca w natarciu na nieprzyjaciela w celu związania jego sił bierze udział: - V kompania w ataku na Wolarkę, - I batalion atak na Zamysłów, 5 lipca pułk rozpoczyna dalszy odwrót do Czartoryska nad Styrem gdzie przybywa 11 lipca. Tam pozostaje do 26 lipca, gdy pułk znów się wycofuje. 5 sierpnia pułk przybywa w rejon Dorohuska nad Bugiem, gdzie przygotowywuje się do obrony. 6 sierpnia po krótkim przygotowaniu artyleryjskim rozpoczyna się atak Rosjan, który przechodzi na zachodni brzeg Bugu. Dopiero przeciwnatarcie I i III batalionu odrzuciło Rosjan z powrotem za Bug. Był to jeden z najkrwawszych dni pułku.
W nocy z 8 na 9 sierpnia pułk przechodzi do Chełmna. 17 – 21 sierpnia działania I batalionu w grupie pułkownika Olszyny- Wilczyńskiego w rejonie Strachosława i Lipinek. 13 sierpnia II batalion toczy walki pod Turką. 21 sierpnia II batalion naciera i zajmuje Husynne. 24 sierpnia – 3 września krwawe walki I batalionu w obszarze Starosiela i Rudki na południe od Dubienki. 3 września III batalion odpiera natarcie Rosjan na Husynne. 11 września rozpoczyna się ofensywa 3 armii polskiej. Pułk przechodzi Bug pod Świerzem i maszeruje przez Zapole-Wygnanke- Kukuryku-Horodyszcze i Grządki i14 września osiąga Kowel tam pozostaje do 16 września. Po krótkim odpoczynku kontynuuje marsz przez Radoszyn- Mielnice –Kaszówkę i Maniewicze i 22 września przybywa do Czartoryska. 28 września marsz przez Police –Romeyki do Kryczelska nad Horyniem skąd 13 października przechodzi w rejon Sarn. 17 września pułk otrzymuje wiadomość o zawarciu rozejmu i zaprzestania działań bojowych z dniem 18 października oraz przejście w rejon Rokita, Ośnika i Rudni Staryki.
 
Pułk początkowo zajmuje linie rozejmową, którą osiągnął w końcowej walce. 2 grudnia na podstawie uchwały konferencji pokojowej w Rydze zostaje cofnięty o 15 km na zachód od przyszłej linii granicznej poza stworzony pas neutralny. Dowództwo pułki oraz dwa bataliony zostają zakwaterowane w Sarnach. Natomiast jeden z batalionów zmieniany, co miesiąc, pozostaje w kordonie ochronnym. Od 2 do 7 kwietnia 1921 r. półbatalion wydzielony z pułku zajmuje i obsadza obszary przyznane Polsce. W Sarnach pułk pozostaje do końca kwietnia 1921 roku, kiedy to 21-22 kwietnia zostaje załadowany na wagony i wraca do Zagłębia Dąbrowskiego. Okres pobytu na zagłębiu poświęca ujednoliceniu umundurowania, ekwipunku uzbrojenia oraz wyszkolenia.
 
11 pułk piechoty przybył do Tarnowskich Gór w 1922 r. (poza II batalionem pozostawionym w Będzinie) obsadzając polską cześć Górnego Śląska. Zajął koszary przy dzisiejszej ul. Kościuszki imienia gen. Franciszka Rochbrun´a-dowódcy „Żuawów śmierci” z powstania styczniowego. Cały okres międzywojenny pułk pełnił służbę na pograniczu polsko – niemieckim oraz uczestniczył w życiu społecznym miasta. II batalion pułku detaszowany był z Będzina do Szczakowej ok.1925 r.  i stacjonował w koszarach autryjackiej kawalerii wybudowanych przed I wojną światową i rozbudowanych  w 1917 roku.
 
Wojna 1939 roku
 
Pierwsza mobilizację osłonową zarządzono 24 sierpnia 1939 roku, po czy, 30 sierpnia przeprowadzono mobilizację ostateczną. Dowódca pułku płk. dypl. Henryk Gorgoń był jednocześnie dowódcą Oddziału Wydzielonego „Tarnowskie Góry”, w skład którego prócz oddziałów pułku wchodziły także liczne oddziały wsparcia.
1 września pułk przez cały dzień odpierał natarcia nieprzyjaciela na rej. Tarnowskich Gór, zadawał mu straty i brał jenów a w nocy z 1 na 2 września zgodnie z rozkazami wycofał się na pozycję ufortyfikowaną „Niezdara”. 2 września II batalion skierowany został autobusami na południowe skrzydło Grupy Operacyjnej w rej. Czułowa, gdzie wziął udział w odparciu niemieckiego przełamania pod Wyrami.
Po opuszczeniu, na rozkaz, fortyfikacji Obszaru Warownego „Śląsk” pułk kieruje się w stronę Krakowa. 4 września niektóre oddziały pułku walczyły w Chrzanowie z niemieckim podjazdem pancernym, natomiast nagły napad kolumny pancernej w rej. Piły Kościeliskiej, koło Trzebini, rozbił II batalion mjr. Bajtlika wraz z towarzyszącym mu dywizjonem artylerii. Resztki batalionu po walce udały się w innym kierunku i nigdy już do niego nie dołączyły. Tegoż dnia II batalion pułku oraz IV batalion forteczny „ Niezdara” toczyły w Alwerni i w Płazie walki obronne a batalion forteczny brał udział w nocnym wypadzie na Alwernię.

W Krakowie 5 września pułk został uzupełniony IV batalionem jako III batalion a następnie kontynuował odwrót w czasie którego atakowany był przez lotnictwo. 8 września w rej. Ksan i Kocin pułk stoczył całodzienną bitwę obronną, która miała wpływ na utrzymanie przyczółka mostowego na Wiśle pod Nowym Korczynem. Pułk odparł kolejne natarcia nieprzyjaciela i zadał mu straty w ludziach i sprzęcie (zniszczył 12 czołgów) ale i sam miał kilkudziesięciu zabitych. Szczególnie zacięte walki prowadził II batalion mjr. Ćwiąkalskiego. W czasie walk pod Osiekiem I i II batalion utrzymywały tzw. Małe przedmoście pod Baranowem.

W walkach w obszarze Sanu 14 września, po ciężkich przemarszach pułk ugrupował się obronnie w rej. Huty Dręgowskiej i pod Wołoszynem, gdzie 1 kompania kpt. Ciepieli odrzucała rozpoznanie niemieckie za Tanew i wzięła szturmem Wólkę Tanewską. W dzień później pod Banachami II batalion stoczył zwycięski bój spotkaniowy niszcząc niemiecką kompanię rozpoznawczą ale i sam ponosząc straty. Bez chwilowego kontaktu z dywizją pułk skierował się następnie w stroną Biłgoraja gdzie 16 września pod Puszczą Solską odparł groźne niemieckie natarcie; przeciwuderzenie II batalionu doprowadziło do zajęcia Biłgoraja (wspólnie z 73 katowickim pp) i umożliwiło dalszy ruch odwrotowy własnych oddziałów.
 
 
18 września pułk ruszył przez Krasnobród na Tomaszów Lubelski aby wziąć udział w natarciu na to miasto wespół z Warszawską Brygadą Pancerno- Motorową (dca: płk. dypl. Stefan Rowecki). Do natarcia przygotowane zostały bataliony I i II mjr. Dardzińskiego i mjr. Karolusa, które wg. planu bitwy, miały wedrzeć się do bronionego silnie przez Niemców Tomaszowa, pod osłoną natarcia kolumny wozów bojowych WBP-M. Wobec nieudanego ataku polskich czołgów i silnego ostrzału artyleryjskiego, który raził oddziały pułku pozostające na zajętych uprzednio podstawach wyjściowych, dowódca pułku podjął decyzję o samodzielnym natarciu na miasto. Natarcie po kilku godzinach zaległo jednak w terenie pod silnym ostrzałem broni maszynowej i artylerii nieprzyjaciela. Wznowione wczesnym rankiem również nie przyniosło sukcesu; straty pułku były poważne a posunięto się zaledwie na głębokość 4-5 km.

Szturm miasta wznowiono, po starannych przygotowaniach, w nocy z 19 na 20 września. Grupy szturmowe 11pp w desperackim natarciu wdarły się na przedmieścia miasta, do Rogoźna, ale niestety tam zaległy pod silnym ogniem niemieckiej obrony i w obliczu wielkich krwawych strat. Pod Tomaszowem pułk walczył do ostatniej chwili i 20 września przerwał walkę na rozkaz dowódcy połączonych sił polskich gen. dyw. Tadeusza Piskora. Wielu oficerom i żołnierza udało się jednak uniknąć niewoli; brali oni później udział w wysiłku zbrojnym sił polskich na zachodzie oraz w walce Armii Krajowej.
 
 
Do dzisiaj szlak bitewny pułku usiany jest grobami poległych i pomnikami w miejscach stoczonych bitw. Mieszkańcy Będzina, pierwotnego miasta garnizonowego wystawili mu 21 czerwca 1933 r. pomnik na placu 3 Maja (zburzony przez Niemców w 1939 r.). Tarnogórzanie, w kościele garnizonowym p.w. Św. Anny wmurowali tablicę pamiątkową.
(c) Fundacja im. Grupy Operacyjnej "Śląsk" 1939, 2018 All Rights Reserved
Liczba odwiedzin: 80029